Laptop ve modern bilgisayar anakartlarındaki ekran kartı, köprü yonga (chipset) ve bazı işlemciler BGA denilen bir yapıyla karta lehimlenir. Bu çiplerin bacakları yanlarda değil, altındadır: Yüzlerce küçük lehim topu, çipi anakarta bağlar. BGA, İngilizce Ball Grid Array yani “top dizili bağlantı” ifadesinin kısaltmasıdır.
BGA arızası nasıl ortaya çıkar?
Cihaz her açılıp kapandığında çip ısınır ve soğur. Yıllar içinde bu ısı döngüsü, darbeler ya da sıvı teması çipin altındaki lehim toplarında çatlaklara yol açabilir. Tipik belirtiler:
- Cihaz açılıyor, fanlar dönüyor ama ekrana görüntü gelmiyor
- Ekranda çizgiler, renk bozulmaları ya da donmalar
- Cihaz ısındıkça kapanması veya bir süre sonra görüntünün gitmesi
- Bastırınca ya da eğince geçici olarak düzelen arızalar
Isıtma (reflow), kalıplama (reballing) ve entegre değişimi
Isıtma (reflow): Çipi yerinden sökmeden yeniden ısıtıp lehimleri eritmektir. Bazen geçici bir sonuç verir ama çoğu zaman arıza bir süre sonra geri döner. Bu yüzden kalıcı bir çözüm olarak önermeyiz.
Kalıplama (reballing): Çip anakarttan sökülür, altındaki eski lehim temizlenir ve bir kalıp (stencil) yardımıyla yeni lehim topları dizilir. Ardından çip kontrollü bir ısı profiliyle tekrar yerine lehimlenir. Çip sağlamsa en doğru çözümlerden biridir.
Entegre değişimi: Çipin kendisi arızalıysa, yeni ya da sağlam bir çip ile değiştirilir. İşlem yine sökme, ped temizliği ve kontrollü lehimleme adımlarından oluşur.
Neden uzmanlık işi?
BGA işlemlerinde anakartın ön ısıtılması, doğru sıcaklık profili, uygun flux kullanımı ve çipin doğru hizalanması kritik önem taşır. Yanlış ısı anakarta ya da yanındaki parçalara kalıcı zarar verebilir. Bu yüzden BGA işlerini tecrübeli bir teknik servise yaptırmak gerekir.
Sadece laptop değil
Aynı teknikler masaüstü anakartlarda, ekran kartlarında, oyun konsollarında ve endüstriyel elektronik kartlarda da kullanılır. Erta Bilgisayar’da anakart onarımı, entegre değişimi ve kalıplama gibi zorlu işleri yapıyoruz.
Kartınız ya da cihazınız mı arızalı? Teknik servisimizin başındaki Arif Erdağ’a doğrudan yazın, arızayı birlikte değerlendirelim.
